Yêu 4: Định mệnh

Để có thể hiểu bài này một cách rõ nhất, hãy đọc lại các phần 1, 23

VẬT CHẤT QUYẾT ĐỊNH Ý THỨC:

Triết học Marx –Lenin cho rằng, trong mối quan hệ vật chất và ý thức, thì vật chất có trước và là nguồn gốc của ý thức. Ví dụ đơn giản, trước đây khi không có các phương tiện liên lạc, việc truyền thông tin phải qua thư và mất cả tháng trời mới đến tay người nhận. Nếu muốn thông báo cho người thân ở xa về việc bạn sẽ tới thăm, bạn sẽ phải báo tin qua lại trước vài tháng. Ngày nay thậm chí bạn chỉ cần báo trước vài ngày, nếu không nói là vài tiếng.

Tương tự như vậy, trong tình yêu, những xúc cảm mà bạn có đều có nguồn gốc từ những yếu tố vật chất. Trực tiếp tạo ra cảm xúc của bạn là những hỗn hợp hóa chất được sản sinh ra trong não. Testosterone làm tăng ham muốn; Dopamine, norepinephrine, Serotonin khi được sản sinh sẽ khiến bạn bị hấp dẫn ngày đêm mơ mộng mất ăn mất ngủ, v.v.

Từ đó, ta có thể nhìn tình yêu đơn giản là kết quả của một chuỗi các phản ứng hóa học trong cơ thể. Xét về mặt sinh lý, mỗi hormone (Testosterone, Norepinephrine) hay các chất dẫn truyền thần kinh (Dopamine, Serotonin) đều đảm đương nhiều nhiệm vụ khác nhau trong cơ thể. Tuy nhiên, khi phản ứng lại với những tác động đặc biệt đến từ bên ngoài, những hợp chất này kết hợp lại với nhau, tạo nên những biểu hiện khác nhau mà ta gọi là “những cung bậc cảm xúc của tình yêu”

Và cũng giống như các hợp chất hóa học, tình yêu hoàn toàn có thể được sinh ra từ phòng thí nghiệm.

TÌNH YÊU TỪ PHÒNG THÍ NGHIỆM:

8/10/2015, một video có tên “Falling in love is the easy part” – tạm dịch: “Yêu ai đó là phần dễ” – của diễn giả Mandy Len Catron được up lên channel TED. Trong video, Mandy có nhắc tới một bộ câu hỏi có tên “36 questions to fall in love” – tạm dịch:”36 câu hỏi để yêu”. Có thể nói theo một cách nào đó, đây là cú hích đầu tiên để tôi có những suy nghĩ khác đi về tình yêu. Ai có mong muốn tìm hiểu thêm thì hãy xem ở đây (https://www.youtube.com/watch?v=3aYWvujaT6M&t=7s).

“36 câu hỏi để yêu” là một bộ câu hỏi bao gồm 36 câu, được chia làm 3 set, mỗi set bao gồm 12 câu. Trong đó, độ riêng tư của những câu hỏi trên tăng dần – vd như:

Câu 1:”Nếu được chọn một người bất kỳ trên thế giới làm khách cho bữa tối của bạn thì bạn chọn ai”

Câu 30: “Lần cuối cùng bạn khóc trước mặt người khác là khi nào? Khóc một mình?”

Các bạn muốn biết thêm về bộ câu hỏi này có thể xem ở đây

Bộ 36 câu hỏi này có nguồn gốc từ một nghiên cứu mang tên “The experimental generation of closeness: A procedure and some preliminary findings” (các bạn có thể đọc ở đây ) của nhà tâm lý học Arthur Aron – giảng viên tâm lý tại đại học State University of New York.

Trong thời gian học cao học, Aron tìm được tình yêu của cuộc đời mình, Elaine. Elaine lúc đó là đồng nghiệp trong phòng nghiên cứu của ông.

Giáo sư Aron Arthur và vợ, Elaine Arthur

“Tôi lúc ấy thực sự rất yêu Elaine. Tôi tìm kiếm và thấy gần như không có nghiên cứu nào nói về tình yêu. Và tôi tự nhủ với mình: OK vậy thì đây sẽ là chủ đề của tôi!” – Aron nói trong một bài phỏng vấn với tạp chí Hack.

30 năm sau khi lựa chọn chủ đề nghiên cứu, Aron xuất bản nghiên cứu được nhắc tới ở trên.

“Ý tưởng ban đầu là chúng tôi muốn biết các vấn đề liên quan đến sự thân mật; và cách nó ảnh hưởng đến các hormones, não bộ và hành vi của con người. Cặp đôi đầu tiên thử nghiệm bộ câu hỏi là những trợ lý trong phòng thí nghiệm của chúng tôi nhưng ở dự án khác. Họ không biết nghiên cứu này để làm gì.”

“Sau đó, họ yêu nhau thực sự, làm đám cưới và mời tất cả mọi người trong phòng thí nghiệm ấy đến dự”.

Bộ câu hỏi mà Aron Arthur đưa ra ban đầu chỉ để tạo ra sự thân mật giữa những người không quen biết, nhưng kết quả là chúng khiến cho cho họ yêu nhau nữa.

“Một trong những yếu tố rất lớn của bộ câu hỏi này là việc tiết lộ về bản thân. Điều này phải làm một cách từ từ. Nếu bạn tiến tới nhanh quá, người kia sẽ mất hứng. Nhưng nếu bạn bắt đầu bằng một điều gì đó không quá riêng tư, rồi dần dần tiến tới, cả 2 sẽ cảm thấy rất thoải mái và trở nên thân mật với nhau hơn nhiều”

Hóa ra, việc giống nhau thực sự không quan trọng bằng việc bạn tin rằng hai người giống nhau. Niềm tin đó đi kèm với một thái độ tốt, sẽ khiến cho bạn dễ thích người đối diện hơn và muốn tìm hiểu họ”

Sau bộ đôi trợ lý phòng thí nghiệm, thì Mandy Len Catron và chồng là cặp đôi thứ 2 sử dụng bộ câu hỏi, yêu nhau, cưới nhau và cho đến thời điểm viết bài viết này – 10/6/2018, vẫn chung sống với nhau vô cùng hạnh phúc.

Những thí nghiệm khác với bộ câu hỏi này, cũng như những video được làm sau này trên youtube (tìm kiếm: 36 questions to fall in love) đều chỉ thấy được kết quả ngắn hạn chứ không có kiểm chứng sau thời gian dài.

Nếu tình yêu có thể được sinh ra đơn giản như từ 36 câu hỏi, tại sao chúng ta không áp dụng để tìm kiếm người yêu cho mình? Tại sao vẫn có những người rơi vào danh sách “ế”?

Câu trả lời để có thể thỏa mãn tất cả mọi người ở tất cả mọi trường hợp khác nhau là điều không thể. Tuy nhiên, yếu tố góp phần không nhỏ cho hiện tượng này có thể được tìm thấy trong cuốn “Paradox of choices” – Nghịch lý của sự lựa chọn – xuất bản năm 2004 của tác giả Barry Schwartz.

NGHỊCH LÝ CỦA SỰ LỰA CHỌN:

Là một người học về Marketing, một trong những kiến thức đầu tiên tôi được học trong lớp kinh tế học cơ bản là “opportunity cost” – chi phí cơ hội. Dành cho những ai ko quan tâm đến kinh tế: chi phí cơ hội là chi phí dưới dạng lợi ích tiềm năng của phương án mà bạn không lựa chọn. Ví dụ thế này: Sáng Chủ Nhật bạn nhận được 2 kèo đi chơi: 1 là đi chụp ảnh với người yêu và 2 là đi nhậu vs mấy đứa bạn. Chi phí cơ hội của phương án 1 là không được vui chơi đàn đúm với bạn bè; chi phí cơ hội của phương án 2 là chịu 1 cơn giận dỗi của người yêu kèm với 1 cơ số những trò mèo khác mà bạn chưa nghĩ ra. Chọn phương án nào bạn sẽ phải trả chi phí cơ hội cho phương án đó.

Nghịch lý của sự lựa chọn – cuốn sách đáng đọc

Trong cuốn sách của mình, Barry có cho rằng, càng nhiều lựa chọn càng khiến cho chúng ta khó chọn hơn, và thậm chí là chúng ta sẽ chẳng chọn cái gì.

Và đây cũng là nghịch lý của sự lựa chọn.

Càng nhiều lựa chọn, đồng nghĩa với việc càng nhiều chi phí cơ hội – và càng nhiều chi phí cơ hội khiến quá trình cân nhắc lựa chọn của chúng ta càng trở nên khó và phức tạp.

KỶ NGUYÊN CỦA SỰ LỰA CHỌN:

Sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin và sự ra đời của mạng internet cho phép chúng ta kết nối dễ dàng hơn và có một cuộc sống thuận tiện hơn. Và chính nó đã mở ra một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên của sự lựa chọn.

Nếu như trước đây, khi thèm ăn phở, các bạn sẽ xách xe và phi ra hàng phở quen để làm một tô đặc biệt thì ngày nay đã không còn như thế nữa. Đầu tiên các bạn vào Facebook, mở hội “Hôm nay ăn gì” – một hội chuyên review đồ ăn. Sau đó các bạn tìm “Phở”. Một lô review hiện ra và các bạn ngồi đọc xem hàng nào hợp lý nhất. Đọc xong tầm 3-4 cái review thì bạn nhận ra hàng nào cũng hợp lý. Việc tìm xem ăn ở đâu không còn là một chuyện đơn giản nữa mà trở thành phức tạp như giải phương trình 3 ẩn mà bạn thì học chuyên Văn.

Một ví dụ khác từ chính bản thân tôi. Tôi đang đi chọn 1 chiếc điện thoại mới cho mình. Chỉ riêng việc chọn hang điện thoại thôi đã đủ chết. Chưa kể hãng nào cũng có đến 4-5 mẫu điện thoại khác nhau, mỗi cái một ưu thế riêng, một yếu điểm riêng. Mặc dù đã xác định rõ ràng nhu cầu của bản thân, nhưng để chọn được một sản phẩm phù hợp một cách “hoàn hảo” là điều khó hơn cả ngồi viết 4 bài trong series “Yêu” này.

Và đương nhiên, tình yêu cũng là nạn nhân của nghịch lý này. Có thêm sự lựa chọn cũng là cơ hội để ta tìm được người phù hợp hơn, để có cuộc sống hạnh phúc hơn, ít tiếng cãi cọ hơn. Tuy nhiên trên thực tế, nó khiến ta trở nên thiếu quyết đoán hơn.

ĐẠI DƯƠNG NHIỀU CÁ:

Ngày xưa, thời bố mẹ chúng ta lớn lên, sự lựa chọn là không quá nhiều. Và khi ít có sự lựa chọn, ta có thể khá chắc chắn được đâu là tốt nhất với ta ở thời điểm đó. Thế nhưng thời nay đâu còn như vậy.

Việc làm quen với một cô gái/chàng trai vào thời điểm này là quá đơn giản. Những ứng dụng điện thoại như Tinder sinh ra để giải quyết vấn đề này. Chỉ cần 1 bức ảnh “lừa tình”, một vài dòng giới thiệu đơn giản là bạn đã có một profile để “quẹt trái quẹt phải”. Trong một buổi tối, bạn có thể chat chit, “tìm hiểu” cả chục người.

Về lý thuyết, càng nói chuyện với nhiều người, ta càng dễ dàng tìm được người đạt được những yêu cầu của ta. Thế nhưng trên thực tế thì không phải vậy. Khi có nhiều người để nói chuyện và tìm hiểu, ta trở nên hời hợt hơn. Chỉ 1 2 câu nói vô tình làm ta phật ý, ta có thể sẽ không bao giờ nói chuyện lại với người đó, dù cho đó là người mà có thể – sâu thẳm bên trong – hợp với ta hơn tất cả những người khác.

“Lắm mối tối nằm không” – câu nói đúng hơn bao giờ hết ở thời điểm hiện tại.

1 TRONG 1,000,000:

Sự kết nối của mạng internet không chỉ đưa đến quá nhiều lựa chọn, mà nó còn sản sinh một vấn đề vô hình khác: đó là những kỳ vọng phi thực tế.

Nếu bạn là một chàng trai trẻ cô đơn và chăm chỉ lướt Facebook, không ít thì nhiều bạn cũng sẽ được tương tác với những post về “gái xinh”. “Chịu khó” hơn nữa thì có thể tham gia vào các group chuyên post ảnh các hot girl xẹc xi ăn mặc một kín chín hở. Với bạn sẽ chẳng có gì, vì đó chỉ là thú vui rất “đàn ông”. “Đàn ông ai chả thích ngắm gái đẹp?” – bạn tự nhủ.

Thế nhưng về lâu về dài, nó tạo cho bạn những kỳ vọng không thực tế về phụ nữ. Càng nhìn nhiều, xem nhiều, những kỳ vọng của bạn dần tăng lên – vì bạn đã “quen” với việc nhìn “cái đẹp”. Những “hot girl” mà bạn nhìn thấy chỉ là số hiếm. Không phải ai cũng sở hữu một sắc đẹp hay sự nóng bỏng để bạn có thể ngắm nghía suýt xoa và muốn ôm ngay về làm vợ.

Có lẽ cũng sẽ chẳng thiếu những người đàn ông lên tiếng để bảo vệ những hành động của mình bằng những lý lẽ như kiểu:” Tôi xem như thế nhưng tôi vẫn tìm người hợp với mình”. Nhưng nếu họ thành thật với chính bản thân họ, thì đâu đó họ cũng sẽ vẫn phải công nhận là tìm người yêu cũng nên “ưa nhìn” một chút. Và tôi dám chắc với các bạn rằng dù khiếu thẩm mỹ khác nhau, nhưng “ưa nhìn” của những người thích ngắm gái xinh sẽ khác khá xa so với người bình thường.

Có phải ta quá mải mê ngắm bông hoa màu trắng mà ko để ý tới những đóa hoa đỏ xung quanh?

Phụ nữ cũng chẳng khác là bao. Không chỉ những kỳ vọng về ngoại hình tăng lên, mà cả những kỳ vọng về mặt hành xử khi yêu. Những câu chuyện các bạn được nghe, đọc trên mạng về những hành động lãng mạn của một ông tướng nào đó chưa chắc có thật cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ lên việc chọn người yêu. Và một lần nữa, các bạn có thể tranh luận với tôi rằng các bạn là những người thực tế, biết đâu là thực đâu là giả. Còn tôi chỉ mong muốn các bạn có cái nhìn khách quan hơn về những ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài lên suy nghĩ và lựa chọn của các bạn.

Dù là nam hay nữ, những gì chúng ta nhìn thấy, nghe được trên mạng xã hội chỉ là những trường hợp cá biệt, hay như tôi gọi, là 1 trong 1,000,000 – không phải ai cũng có ngoại hình xuất sắc, không phải ai cũng lãng mạn, không phải ai cũng soái ca. Nhưng những trường hợp cá biệt này đang ít nhiều ảnh hưởng đến những kỳ vọng mà ta có với nửa còn lại.

THEO ĐUỔI ĐỊNH MỆNH:

Bản thân tôi trước đây là một người tin vào định mệnh: tin vào việc có một ai đó ngoài kia là hoàn hảo cho tôi. Chúng tôi sẽ yêu nhau, lập gia đình và có một cuộc sống hạnh phúc. Nhưng khi trải qua một số mối tình, tôi chợt nhận ra rằng suy nghĩ đó thực sự là ngây thơ, thậm chí có thể là ấu trĩ.

Sự chênh lệch giữa thực tế tình yêu và kỳ vọng mà ta có về nó là một khoảng cách khá xa. Về mặt sinh học, tình yêu – giống như tôi đã nói ở trên – chỉ là một chuỗi các phản ứng hóa học trong não của chúng ta khi tương tác với những điều kiện nhất định ở bên ngoài. Việc yêu một ai đó không hề khó. Chỉ qua 36 câu hỏi, có những người có thể yêu nhau, đến với nhau và có một cuộc sống hạnh phúc. Thậm chí 2 con người chẳng cần giống nhau, chỉ cần họ có thể huyễn hoặc bản thân rằng họ giống nhau – vậy là yêu.

Thế nhưng tôi tin rằng sẽ chẳng thiếu người giống tôi ngày trước. Kỳ vọng rằng tình yêu là một cái gì đó đặc biệt – là định mệnh. Người yêu của chúng ta có thể không xinh như hoa hậu người mẫu, nhưng phải ưa nhìn. Người ấy và ta sẽ có một tình yêu đẹp không được như ngôn tình, nhưng sẽ ngang cơ với chuyện cổ tích.

Người ấy là một nửa hoàn hảo của ta trong đại dương đầy cá.

Tuy nhiên, trong quá trình theo đuổi định mệnh- theo đuổi sự hoàn hảo – ta phải trả một cái giá không nhỏ. Ta trở nên hời hợt, nông cạn. Ta nhìn những con người có chiều sâu thành những con người đầy khiếm khuyết, không phù hợp với ta.

Ta đánh giá quyển sách qua trang bìa và 3 dòng giới thiệu.

Để rồi đến một ngày ta nhận ra, ta đã sai lầm với lựa chọn của chính mình. Liệu lúc ấy có là quá muộn?

“Yêu nhau là phần dễ, những cái đến sau mới là điều quan trọng”.

Yêu 5

———————

References:

https://www.psychologytoday.com/us/blog/love-and-sex-in-the-digital-age/201501/is-your-brain-love

https://www.newscientist.com/article/2129208-addicted-to-love-craving-comes-in-two-forms-and-both-can-hurt/

https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2016.01436/full

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5378292/

http://www.abc.net.au/triplej/programs/hack/the-36-questions-that-lead-to-love/8387736

http://www.businessinsider.com/how-the-paradox-of-choice-could-explain-why-youre-still-single-2018-2

———————

3 Replies to “Yêu 4: Định mệnh”

  1. Nếu chỉ dùng 36 câu hỏi để hiểu nhau, sao anh vẫn ế

    1. Vì anh chưa có ai để hỏi em ơi :v

  2. Yêu 4 khá hay, dễ hiểu và như một cái kết cho 1-2-3 vậy, hi vọng yêu 5 cũng hấp dẫn như 4 bài trước và có HE cho 1-2-3-4. Có khi nào tất cả những người ta gặp trên cuộc đời này đều là “Định Mệnh”. Mỗi người đến và đi đều có nguyên do và sứ mệnh nhất định với nhau. Mình đã xem qua 36 câu hỏi và có khi nào nó được thực hiện ở điều kiện lí tưởng đôi khi chưa phải là phản ánh chính xác. Nhưng dù sao định mệnh là cái gì đấy thật mơ hồ và ai cũng có thể từng mơ hồ. Cảm ơn “educator” và những chia sẻ thú vị 😉

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.