MƯỜI NĂM ĐỌC SÁCH

“Vạn vật đều có cuộc sống riêng của nó. Vấn đề chỉ nằm ở việc đánh thức linh hồn của chúng mà thôi”

Gabriel Garcia Marquez, TRĂM NĂM CÔ ĐƠN.

Lời mở đầu

Một trong những điều tôi hay nghe mọi người nói (và cả nhìn thấy trên mạng xã hội) là “Sống phải có đam mê”. Tôi cũng đã từng được khuyên như thế. Và cũng như nhiều bạn bây giờ, tôi cũng đi xem cái đam mê của mình là gì. Phải mãi cho đến cách đây 2-3 năm, tôi mới nhận ra rằng, có lẽ con đường của mình không bắt đầu từ hai chữ “đam mê”. Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn đang loay hoay tìm cho mình một con đường. Nói “lạc” thì không đúng, vì phải biết đích đến của mình thì mới có thể bị “lạc” chứ? Tôi không biết mình đang đi đâu và về đâu. Nếu bạn đã tìm được đam mê của mình, thì xin chúc mừng; còn những ai cũng đang không biết mình đi đâu về đâu, thì các bạn có thể dừng chân một chút và thử lắng nghe câu chuyện nhỏ của tôi. Nó không phải là câu chuyện về phương pháp tìm kiếm hay khoa học của đam mê; nó chỉ đơn giản là câu chuyện của một “linh hồn được đánh thức”.

Chương I: Thông minh, hiểu biết và sự “trung bình”

Mỗi người trong chúng ta có những sở thích và thú vui khác nhau và ta theo đuổi trong một thời gian dài – với nhiều người – sách là một trong số đó. Nhưng với tôi, sách là một câu chuyện khác. Việc đọc sách của tôi giống như là việc một vận động viên bơi lội tập bơi vậy: nó giống như một công việc – một điều bắt buộc hơn là một sở thích. Nghe thì thật buồn cười – vì thẳng thắn ra mà nói – đọc sách không làm ra tiền. Hà cớ gì đọc sách lại là một điều bắt buộc?

Lý do, thì phải thú thật là rất đơn giản: tôi chẳng giỏi cái gì và cũng chẳng thích gì quá cả. Trong thực tế cuộc sống, có những người khéo tay – họ có thể làm những công việc liên quan đến nghệ thuật; có những người thích kiếm tiền và theo đuổi nghiệp kinh doanh. Từ nhỏ tự bản thân tôi đã chẳng thấy mình thích một lĩnh vực gì đủ để theo đuổi nó cả. Nhìn đi nhìn lại bản thân để xem mình giỏi cái gì để làm điểm bắt đầu cũng không có: cái gì cũng chỉ ở mức trung bình – làng nhàng, mờ nhạt và không xuất sắc. Ngay cả những thành tích học tập của tôi ở những môn như Toán hay tiếng Anh cũng chỉ là nhờ công sức của bố mẹ (mẹ tôi dạy toán và bố mẹ tôi đầu tư cho tôi học tiếng Anh từ nhỏ). Chính vì thế, khi nhìn lại bản thân mình một cách nghiêm khắc, tôi chẳng có gì hết – tất cả ở dưới mức trung bình.

Chỉ có một điểm duy nhất của tôi ở trên trung bình, đó là sự tò mò. Thú thật, vào thời điểm chuyển giao sang tuổi ba mươi này, tôi vẫn chỉ có đánh giá ấy về bản thân mình: tôi không giỏi cái gì hết: không thông minh, không tài năng và không nhan sắc – chỉ có duy nhất sự tò mò. Nhiều người vẫn hay bảo: “Anh thông minh mà, sao lại bảo không phải?”. Tôi chỉ lắc đầu. Tôi biết người thông minh họ như thế nào – vì tôi lớn lên cùng một người như thế: em trai ruột của tôi. Gia đình tôi cũng có mẹ, có cậu và bác tôi – đều là những người thông minh. Những người còn lại, dưới góc nhìn của tôi, đều đạt được những thành công trong cuộc sống nhờ sự nỗ lực và kiên trì bền bỉ. Tôi cũng sẽ không tranh luận về định nghĩa của hai chữ “thông minh” – vì bản chất thông mình cũng có nhiều sắc thái khác nhau, không phải ai cũng giống ai. Thế nhưng tin tôi đi, tôi không phải là người thông minh. Tôi chỉ đọc nhiều hơn và có một chút năng lực về ngôn ngữ mà thôi.

Trở về với sự tò mò, nó đưa tôi vào con đường đọc sách. Thực tế thì với bản chất hơi tăng động có sẵn, việc tập trung ngồi đọc sách cũng không hề dễ dàng từ những ngày đầu tiên – và cho đến cả bây giờ. Tuy nhiên, sự tò mò trên trung bình đẩy tôi vào việc đọc sách với tần suất trên trung bình – và vì thế, đọc sách cũng là điều duy nhất mà tôi làm được trên mức trung bình. Cũng nhờ thế, với tôi, đọc sách không phải là thú vui, không phải là sở thích – mà là công việc – việc duy nhất mà tôi làm ở mức “trên trung bình” chứ chưa phải là tốt. Những ai thân với tôi đều biết rằng tôi đặt ra cho mình mục tiêu: là trước khi đi ngủ phải đánh giá xem hôm nay mình có biết nhiều hơn hôm qua không, có học được gì mới không. Tôi từ gò mình vào một nguyên tắc là phải học được gì đó thì mới được đi ngủ – nhiều hôm về nhà mệt mỏi vẫn phải cố xem một video trên youtube về chủ đề mà mình không biết – để hiểu thêm một cái gì đó về thế giới quan.

Nghe thì có vẻ buồn cười, nhưng đó là thực tế của tôi – một con người mà mọi mặt đều dưới trung bình.

Chương II: Lịch sử

A. Sự đọc

Tôi cho rằng, nếu nói về lịch sử của một hành vi nào đó nói riêng, hay kể cả tổng quan của một ai đó nói chung mà không nhắc đến bố mẹ thì quả là thiếu sót. Thói quen đọc của tôi là từ bố mẹ mà có. Từ ngày nhỏ xíu còn chưa biết chữ, bố đã ngồi dịch/đọc cho bọn tôi nghe truyện trẻ con bằng tiếng Anh mà mẹ mang về. Cuốn ưa thích nhất của thằng em tôi là truyện có tên “Trung sĩ Murphy và tên khỉ ăn cắp chuối” – còn tôi thì chẳng nhớ nổi mình có thích cái gì không. Lớn hơn một chút là lúc biết chữ, bố mẹ tôi mua rất nhiều sách và truyện cho hai anh em tôi; còn ông nội thì đặt báo: từ báo Họa Mi, đến báo Nhi Đồng, Thiếu Niên Tiền Phong và rồi sau này là Hoa Học Trò, Hoa Học Trò 2.

Không chỉ cung cấp các loại “tài liệu ấn phẩm”, mà ông và bố mẹ còn làm gương cho hai anh em nữa. Cả bố lẫn mẹ đều rất hay đọc các loại báo – một số cái tên tiêu biểu mà tôi nhớ được là báo Thế giới mới, Kiến thức ngày nay, Khoa học và đời sống. Mẹ thì hay đọc cả truyện nữa – từ những tác phẩm cổ điên nổi tiếng của văn học thế giới cho đến truyện ngắn Việt Nam – mẹ đều biết và kể lại cho hai anh em tôi. Cho đến giờ, bố mẹ tôi vẫn giữ thói quen đọc sách, truyện – chỉ là chuyển sang dạng đọc online – và với mẹ là thêm cả thể loại truyện/phim ngôn tình nữa (@_@). Cho đến thời điểm trước khi đi du học, ngoài số lượng kha khá báo chí hàng tuần, tôi cũng bỏ túi được một vài tác phẩm văn học: Hai vạn dặm dưới biển, Không gia đình, Don Quixote, Túp lều bác Tom, Robinson Crusoe và cả bộ Harry Potter. Tuy nhiên, có vẻ như số lượng truyện mà tôi đọc dừng luôn ở đó – cho đến tận bây giờ.  (Có thể tôi quên một vài cuốn nhưng không nhiều)

B. Sách

Thực sự, nếu ngồi nghĩ lại, tôi cũng không thể nhớ ra được cuốn sách đầu tiên mà tôi đọc một cách nghiêm túc có tên là gì. Chỉ nhớ rằng nó vào khoảng năm thứ ba đại học.

Ngày ấy, tôi rất ham chơi. Cấp ba suốt ngày trốn học đi chơi điện tử. Đại học được đi du học như chúa sơn lâm về rừng vậy: ngày đêm chơi điện tử – học thì được đến đâu hay đến đó. Và có lẽ tôi sẽ tiếp tục như thế cho đến tận bây giờ, nếu như ấy tôi không yêu cô bạn cùng trường. Câu chuyện của bọn tôi rất dài – và có thể một ngày nào đó tôi sẽ kể về nó – nhưng không phải là hôm nay.

Giống như tất cả những cặp đôi tuổi teen khác, khi yêu nhau, chúng tôi lên mạng tìm, đọc và chia sẻ những mẩu thông tin vê việc hai đứa “hợp nhau” thế nào. Năm ấy, tôi vẫn nhớ là năm đầu tiên Facebook nổi lên (trước đó là Yahoo 360) – đi kèm với nó là một cơ số những page về cung hoàng đạo. Thế là cứ post nào nói cung của hai đứa hợp nhau là sẽ được chuyển phát nhanh từ messenger của đứa này sang inbox của đứa kia. Thế nhưng sẵn bản tính tò mò, thì với tôi những đoạn thông tin ngắn ngắn ấy là không đủ. Và thế là tôi tìm đến cuốn sách khởi đầu cho hành trình mười năm đọc sách của mình: Linda Goodman’s Sun Signs (tạm dịch: Mười hai cung hoàng đạo của Linda Goodman).

Gọi là điểm khởi đầu, nhưng tôi chưa bao giờ đọc hết cuốn sách ấy. Thời điểm đó, tôi chỉ đọc về những cung hoàng đạo của những người xung quanh mình mà thôi. Nhưng một cuốn dường như vẫn chưa đủ – thế là tôi tìm thêm một vài cuốn nữa để có thêm góc nhìn về cung hoàng đạo. Nhìn lại, tôi đã đọc hết 3 cuốn sách (từ đầu đến cuối) về chủ đề này – và một cơ số những quyển đọc nửa chừng khác. Điều quan trọng nhất, là những cuốn sách ấy cho tôi nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của chính bản thân mình – và nhận ra sự khác nhau giữa người này và người kia. Tôi cũng nhận ra rằng, với sự khác nhau đó, cách mà ta ứng xử cũng như giao tiếp với mỗi người cũng phải có sự khác biệt. Và thế là tôi lại có thêm câu hỏi: “Làm thế nào để tốt lên? Làm thế nào để giao tiếp giỏi hơn? v.v” Cứ thế, sau mỗi một cuốn sách, tôi lại có thêm câu hỏi – và mỗi câu hỏi lại dẫn đến một cuốn sách mới. Nhìn lại thì cũng đã mười năm.

Chương III: Những cuốn sách

Một bài viết về sách – mà không nhắc đến những cuốn sách có ảnh hưởng nhất đến tôi thì quả là một sự thiếu sót. Tuy nhiên, tôi có một vài điều muốn nói về cái danh sách này.

Một là vào những năm đầu đọc sách, do kiến thức còn hạn chế, nhiều cuốn sách tưởng chừng như rất quan trọng và mở mang đầu óc tôi khá nhiều – thì trên thực tế không phải là những cuốn hay. Để đảm bảo sự khách quan cho danh sách này thì tôi sẽ không cho những cuốn đó vào đây.

Thứ nữa là hãy giữ một tâm lý khách quan khi xem qua những cuốn có trong danh sách này. Cũng như những bài học tôi học được từ mười hai cung hoàng đạo, mỗi cuốn sách lại có một giá trị khác nhau với mỗi người. Bản chất tôi là một người tò mò và dễ thích nghi – thì tôi sẽ đánh giá cao những bài học về sự bền bỉ và kiên định; nhưng nếu bạn vốn là người kiên định, thì những bài học đó sẽ không có giá trị bằng những yếu tố khác mà bạn muốn có/hoặc cần phải có. Nhìn theo một cách nào đó, thì danh sách này nói nhiều về con người tôi hơn là về bản thân những cuốn sách – nhưng tôi sẽ cố gắng để khách quan nhất có thể.

Mỗi cuốn sách, ngoài tựa đề thì tôi sẽ nói qua những suy nghĩ chung của tôi về cuốn sách/nhóm sách và tại sao tôi thấy nó ấn tượng/quan trọng với mình. Tôi sẽ không tóm tắt nội dung sách, vì tôi cho rằng nếu các bạn có thời gian khám phá chúng thì sẽ thú vị hơn nhiều.

Điểm cuối cùng là những cuốn sách này không được chia theo thứ tự đặc biệt nào cả, mà sẽ được chia vào các nhóm khác nhau, mỗi nhóm dựa trên một tiêu chí riêng: có nhóm chung tác giả, có nhóm chung chủ đề, v.v. Mỗi cuốn sẽ được đánh giá dựa trên tầm quan trọng của nó với cá nhân tôi: S là nhóm có sức ảnh hưởng lớn nhất, mang tính chất đặt nền tảng; A là nhóm phát triển lên và đi sâu hơn từ những cuốn nền tảng nên có phần kiến thức lặp. Ngoài ra, tên sách sẽ ở cả tiếng Anh và tiếng Việt (nếu có) cùng với bìa sách cho những bạn nào muốn tìm đọc. Lý do thì đơn giản: tất cả sách tôi đọc đều bằng tiếng Anh – có nhiều quyển được dịch sang tiếng Việt, nhưng cũng có nhiều quyển không. Tên sách bằng tiếng Việt được tìm kiếm trên trang web Tiki.vn (do tôi cũng không biết thêm trang nào bán sách online)

Và đây là danh sách những cuốn sách có ảnh hưởng lớn nhất đến cách suy nghĩ của tôi trong suốt mười năm qua.

I. Malcom Gladwell

Bao gồm: Outliers (Những kẻ xuất chúng) (S); The tipping point (Điểm bùng phát) (A); Blink (Trong chớp mắt) (A) và Talking to Strangers (chưa có bản tiếng Việt) (S-)

Nếu nói về sức ảnh hưởng của một tác giả lên tôi lớn nhất, thì có lẽ đó là Malcom Gladwell: từ cách viết cho đến cách tiếp cận một vấn đề từ nhiều góc độ. Điều quan trọng nhất tôi học được từ Malcom Gladwell là những sự vật/sự việc dường như không liên quan đến nhau lại có những mối liên hệ ngầm ẩn mà cần thời gian để tìm hiểu, quan sát, suy luận và tìm bằng chứng. Đôi khi những điều ta cho rằng là “lẽ đương nhiên” lại không phải như vậy – nhiều hiện tượng diễn ra trên bề mặt thì đơn giản – nhưng trên thực tế lại rất phức tạp – và ngược lại: nhiều sự việc tưởng chừng như phức tạp lại rất đơn giản. Có thể nói, bộ sách của Malcom Gladwell đặt nền móng cho sự phát triển về mặt tư duy của tôi về các vấn đề xã hội.

Cuốn ưa thích nhất trong danh sách là cuốn Talking to Strangers (chưa có bản tiếng Việt) và Blink (Trong chớp mắt)

II. Adam Grant

Bao gồm: Originals (chưa có bản tiếng Việt) (S) và Give and Take (Cho và nhận) (S)

Về cơ bản, phong cách viết của Adam Grant có phần giống Malcom Gladwell (không rõ là do ảnh hưởng của nhau hay những cuốn sách xã hội học thường được viết theo kiểu như vậy). Originals tìm hiểu về sự sáng tạo – và những con người sáng tạo. Cuốn sách này đặt nền tảng cho suy nghĩ của tôi về việc tìm kiếm thông tin – đặc biệt là trong việc lựa chọn sách để đọc. Khác với Originals, Give and Take (Cho và nhận) nói về những con người chuyên “cho” và những người chuyên “nhận”. Đây là một cuốn sách tôi thường giới thiệu cho những người bạn tôi – những người tôi cho là “hiền lành” và “quá tốt với người khác”. Cuốn sách đưa ra nhiều lời khuyên cho những ai lương thiện và dễ bị người khác lợi dụng – để đạt được những mục tiêu khác nhau trong cuộc sống mà không làm mất đi bản tính lương thiện của mình.

III. Tâm lý học/ Xã hội học/ Hành vi

Predictably Irrational (Phi lý trí) – Dan Ariely (A); The honest truth about dishonesty (Bản chất của dối trá) – Dan Ariely (A) ; Thinking fast and slow (Tư duy nhanh và chậm) – Daniel Kahneman (A) ; When (Khi nào – Bí mật khoa học của thời điểm hoàn hảo) (A) – Daniel Pink; Range (Chưa có bản tiếng Việt) – David Epstein (S+); Everybody lies (chưa có bản tiếng Việt) – Seth Stephens-Davidowitz & Steven Pinker (S); The happiness hypothesis (Giả thuyết hạnh phúc) – Jonathan Haidt (A). Choke: What the Secrets of the Brain Reveal About Getting It Right When You Have To (chưa có bản tiếng Việt) – Sian Beilock (A)

Do đọc quá nhiều những sách về mảng này nên tôi sẽ gộp hết lại vào một nhóm- và nói thật là lúc ngồi liệt kê tôi cũng chẳng biết tôi có nhớ hết những cuốn sách có ảnh hưởng lớn đến tôi không nữa. Nhìn chung, nhiều cuốn trong nhóm này là những cuốn thuộc dạng bán chạy, nhiều người biết đến và có bản tiếng Việt. Có 2 cuốn mà tôi thực sự thích trong danh sách này là Range và Choke.

Range là một cuốn sách nói về việc tại sao những người hiểu biết rộng – thay vì bó hẹp ở một vài lĩnh vực – có thể thành công trong kỷ nguyên chuyên nghiệp hóa này. Tôi thích nó đơn giản vì nó chỉ cho tôi biết tôi nên làm gì – vì thực sự tôi là người muốn tìm hiểu nhiều lĩnh vực khác nhau.

Choke là cuốn nói về một phần của hiện tượng “học tài thi phận” – tại sao một số người đi học thì kết quả tốt nhưng đi thi không tốt – và làm thế nào để khắc phục được vấn đề tâm lý thi đấu để có thể đạt được kết quả tốt hơn.

IV. Thần kinh học

Phantoms in the brain (chưa có bản tiếng Việt) – V.S Ramachandran (S); Other Minds: The Octopus, the Sea, and the Deep Origins of Consciousness (chưa có bản tiếng Việt) – Peter Godfrey-Smith (A); Brain In Balance (chưa có bản tiếng Việt) – Fredrick Von Stieff M.D (A+)

Đọc nhiều về tâm lý/xã hội/hành vi thì câu hỏi của tôi là làm sao tất cả những điều đó đến được từ bộ não người nặng trung bình có 1.5kg? Những cuốn sách về thần kinh học là điểm đến tiếp theo. Tôi cho rằng những ai thích đọc sách tâm lý hay xã hội học nên đọc lấy 1-2 cuốn về thần kinh học để có góc nhìn toàn diện hơn và thực tế hơn về bộ não con người và năng lực của nó.

Phantoms in the brain là cuốn sách kể về một số bệnh mà bác sĩ V.S Ramachandran đã từng khám dưới góc độ thần kinh học. Đây là một cuốn sách sẽ trả lời phần nào cho những ai tò mò về câu hỏi :”Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bộ não không hoạt động đúng với chức năng ban đầu của nó?”

Other minds là cuốn sách nói về loài bạch tuộc và họ hàng của chúng. Một trong những nhận định thú vị nhất của tác giả mà tôi nhớ trong cuốn này, là :”Bạch tuộc là câu trả lời cho câu hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu não bộ tiến hóa theo một hướng khác với loài người?”

Brain in balance là một cuốn sách nói về các phương pháp trong công tác giải độc tại bệnh viện– với tập trung chính là ở bộ não. Một cuốn sách hơi khó đọc và chuyên sâu.

V. Sinh học

The selfish gene (Gen vị kỷ) – Richard Dawkins (S-); Life on the Edge (chưa có bản tiếng Việt) – Johnjoe MCFadden & Jim Al-Khalili (S-); The six extinction (Đợt tuyệt chủng thứ 6) – Elizabeth Kolbert (S); The gene (Gen: lịch sử và tương lai của nhân loại) – Siddhartha Mukherjee (S+).

Nghiêm túc mà nói, sinh học là chủ đề yêu thích nhất của tôi – và vì thế, có lẽ tôi khắt khe hơn cả khi chọn sách đưa vào đây. Cả ba cuốn tôi đưa ra – tại thời điểm tôi đọc chúng, đều khiến tôi phải ngạc nhiên, suy nghĩ và có ảnh hưởng ít nhiều đến tư duy của tôi về sinh học. Cuốn The gen của Siddhartha Mukherjee có lẽ là cuốn dễ đọc nhất . Ngoài ra tôi sẽ không comment gì thêm vì tôi nghĩ ai cũng nên đọc cả ba cuốn này

VI. Ung thư

The emperor of all maladies (Lịch sử ung thư – hoàng đế của bách bệnh) – Siddhartha Mukherjee (S+); p53: The Gene that Cracked the Cancer Code (chưa có bản tiếng Việt) – Sue Amstrong (S+); The Philadelphia Chromosome (chưa có bản tiếng Việt) – Jessica Wapner (A+); Cancer Virus: The Story of Epstein-Barr Virus (chưa có bản tiếng Việt) – Alan Rickinson, Dorothy H. Crawford, and Ingólfur Johannessen (S-)

Ung thư là một trong những chủ đề mà về sau này tôi mới thích thú tìm hiểu. Cuốn Lịch sử ung thư tôi cho rằng ai cũng nên đọc – để có kiến thức nền tảng về một hiện tượng không quá hiếm gặp – nhưng cũng để bản thân không bị lừa với những thông tin giả mạo tràn lan trên mạng xã hội. Cuốn Cancer Virus thì chỉ S- do quá khó đọc và nặng về mặt kỹ thuật và khoa học – không dành cho người mới tìm hiểu.

VII. Lão khoa

Borrowed Time: The Science Of How And Why We Age (chưa có bản tiếng Việt) – Sue Amstrong (A+); Lifespan: Why We Age – and Why We Don’t Have To (chưa có bản tiếng Việt) – David Sinclair (S)

Lão khoa là một ngạch khá mới của sinh học mà tôi đang tìm hiểu. Khá thú vị nhưng không có gì để nói thêm. Tôi đã từng nhắc đến cuốn Lifespan trong bài viết mừng năm mới 2020 của mình trên Facebook.

VIII. Thể hình

Starting Strength (chưa có bản tiếng Việt) – Mark Rippetoe (S); Fat loss forever (chưa có bản tiếng Việt) – Layne Norton (S)

Nhiều bạn theo dõi blog của tôi chắc sẽ quan tâm đến các vấn đề về thể hình và giảm béo. Thường thì về mảng này tôi đọc nghiên cứu hoặc theo dõi blog của một số nhà nghiên cứu về thể chất, dinh dưỡng hoặc về thể hình nói chung. Hai cuốn ở trên nằm trong số ít những cuốn mà tôi đọc – và tôi cho rằng chỉ cần đọc hết hai cuốn đó là đủ kiến thức để có thể theo đuổi một cơ thể mà bạn mong muốn – dù là nam hay nữ.

IX. Dinh dưỡng/Thức ăn

A Grain of Salt: The Science and Pseudoscience of What We Eat (chưa có bản tiếng Việt) –  Dr. Joe Schwarcz (A); The Dorito Effect (chưa có bản tiếng Việt) – Mark Schatzker (S)

Trong thời đại mà thông tin về dinh dưỡng tràn lan khắp nhân gian với nhiều luồng thông tin trái chiều thì A grain of Salt là một cuốn sách thực sự có giá trị. Tác giả chỉ ra nhiều lầm tưởng về dinh dưỡng và chỉ ra những yếu tố cơ bản về khoa học để độc giả có thể tự đánh giá đâu là thông tin đúng, đâu là thông tin sai.

The Dorito effect nói về một sản phẩm ít người để ý đến trong xã hội: các chất phụ gia và hương liệu cho vào đồ ăn. Một trong số ít những cuốn sách mà tôi mới đọc gần đây nhưng kích thích trí tò mò của tôi về thực phẩm nói chung. Những ai quan tâm đến nấu nướng/ đồ ăn nên tìm đọc.

X. Lịch sử

The Creative Spark (chưa có bản tiếng Việt) – Agustín Fuentes (A); Deng Xiaoping: A Revolutionary Life (tạm dịch: Đặng Tiểu Bình – một cuộc đời cách mạng/ không rõ có bản tiếng Việt không) – Alexander Pantsov and Steven I. Levine (A); Sapiens (Sapiens: lược sử loài người) – Yuval Noah Harari (S)

Nghiêm túc mà nói thì tôi không thích lịch sử. Có thể điều này là do tôi không có ấn tượng tốt về môn lịch sử những ngày đi học. Tuy nhiên, cuốn Sapiens đã khiến tôi tò mò hơn và bỏ nhiều thời gian hơn tìm hiểu về mảng kiến thức này. Cuốn sách về Đặng Tiểu Bình cho tôi thấy việc bỏ thời gian đọc lịch sử là không hề lãng phí – vì lịch sử khá thú vị.

XI. Khác

Gay, Straight and the Reason why – 2nd edition (chưa có bản tiếng Việt) – Simon LeVay (S+); Bad Blood: Secrets and Lies in a Silicon Valley Startup (chưa có bản tiếng Việt) – John Carreyrou (S+); Wayfinding: The Science and Mystery of How Humans Navigate the World (chưa có bản tiếng VIệt) – M. R. O’Connor (S-); Modern Romance (chưa có bản tiếng Việt) – Aziz Ansari (S+)

Danh sách này là những cuốn hay nhất mà tôi được đọc nhưng không nằm trong mục nào trong những mục đã liệt kê ở trên.

Gay, Straight and the reason why nói về khoa học của vấn đề giới tính thứ 3 – thực sự rất đáng đọc cho những ai quan tâm đến vấn đề này. Tôi cho rằng để loại bỏ được sự kỳ thị của xã hội với những người không nằm trong quy chuẩn “đàn ông” và “phụ nữ” thì bước đầu tiên cần làm là phải có được nhận thức một cách khách quan và khoa học về hiện tượng này. Nên tìm đọc bản in lần 2 (2016) vì đã được rút gọn và đơn giản hóa những phần khoa học liên quan. Đây là cuốn sách duy nhất trong danh sách mà tôi đọc cả hai bản in để cập nhật thông tin.

Bad blood là một cuốn nói về một trong những startup kêu gọi vốn thành công nhất lịch sử thung lũng Silicon là một vụ lừa đảo như thế nào.

Wayfinding nói về khoa học của việc tìm đường trong lịch sử loài ngoài – và tại sao chúng ta nên gìn giữ nó (có thể dành cho những ai chuyên đi lạc). Mặc dù cuốn này về cách viết hơi dài dòng và không quá xuất sắc – nhưng bài học rút ra thì xứng đáng: có những kỹ năng không ngờ đến của loài người đang bị mờ nhạt đi theo sự phát triển của xã hội mà ta không hề hay biết.

Modern romance nói về tình yêu thời hiện đại. Thú thật, tôi không kỳ vọng nhiều khi đọc cuốn sách này, vì tác giả là một diễn viên hài độc thoại (mà bản thân tôi cũng không thấy ổng hài hước lắm) – tuy nhiên nó là một trong những cuốn sách có ảnh hưởng nhất đến suy nghĩ của tôi về tình yêu – và có thể nói là nguồn cảm hứng cho series Yêu. Thực sự là một cuốn sách rất đáng đọc.

Lời kết

Sau hơn chục năm đọc sách, tôi đã đọc từ đầu đến cuối khoảng hơn 300 cuốn sách – bỏ dở thì còn nhiều hơn thế. Tôi thấy sách cũng như phim hay truyện vậy: Có cuốn hay, có cuốn dở; có cuốn hay với người này nhưng dở với người khác; có cuốn đọc xong chẳng để lại gì – nhưng có cuốn vừa đọc vừa nghĩ – nghĩ xong mới dám đọc tiếp – và khi đặt nó xuống, câu hỏi mà nó đưa đến còn nhiều hơn những câu nó trả lời.

Ở một góc độ nào đó, tôi trưởng thành chậm hơn những người bạn bằng tuổi: nhận thức  về độ nghiêm trọng của những vấn đề trong cuộc sống muộn hơn, loanh quanh mãi chẳng biết mình thích gì, giỏi cái gì và làm được gì. Chỉ duy nhất, ở những trang sách là tôi tìm được niềm vui và sự lớn lên từng ngày – mỗi ngày một ít, một ít. Tôi cũng không biết cuộc đời sau này sẽ ra sao, đi về đâu – và cũng chẳng biết mình sẽ làm gì với những kiến thức mình có; không biết đầu tư thời gian như này có lãng phí không? Vì cho đến thời điểm này, bỏ nhiều thời gian cho nó như thế nhưng vẫn không biết dùng vào việc gì, có giúp được gì cho bản thân hay cho xã hội không? Chưa kể, nó còn chưa mang lại cho tôi một đồng nào.

Nhưng tôi vẫn sẽ tiếp tục, vì nó là một phần của cuộc đời mình rồi. Tôi vẫn sẽ đọc, vẫn sẽ viết – và vẫn sẽ tìm cho mình niềm vui ở những trang sách, ở những khám phá mới về thế giới quan.

Cho mười năm đã qua và nhiều năm sẽ tới!

DN

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.